سمیه ویسی

تغییرات اقلیمی یکی از مهم­ترین عوامل تهدیدکننده­ی تنوع­زیستی می­باشند.این مطالعه اثرات متقابل سه عامل حرارت، تراکم و سطح آب روی اندازه‌ی طول پوزه تا مخرج (SVL)، اندازه طول پوزه تا مخرج به هنگام دگردیسی، زمان دگردیسی، درصد دگردیسی، همنوع‌خواری (کانیبالیسم) و درصد بقای لارو قورباغه سبز لوانت (Pelophylax bedriagae) که قبلا با نام قورباغه مردابی (Pelophylax ridibundus) شناخته می شد، و طی 10 ماه انجام شد، مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه، یک آزمایش 2*3*2 فاکتوری شامل : 2 سطح از تراکم (تراکم کم (LD)= 5، تراکم زیاد(HD)= 25)، 3 سطح از هیدروپریود (سطح آب) (سطح آب کم(LW)= 300 سی سی، سطح آب زیاد(HW)= 1400سی سی، سطح آب کاهشی(DW)= کسر هفته ای 150سی سی) و 2 سطح از حرارت (بالا=22.5 و پایین=18.5 درجه سانتی‌گراد) طراحی شد. نتایج آزمایش نشان دادکه   بیشترین میزان بقا در تیمار تراکم کم/ سطح آب کم/ حرارت پایین با 7/5±33/73 درصد و در مقابل کمترین میزان بقا در تیمار تراکم زیاد/ سطح آب کم/ دمای پایین با 3/3± 3/13 درصد مشاهده شد. بیشترین درصد تفریخ در تیمار تراکم کم/ سطح آب کاهشی/ دمای پایین با 54/11±3/93 درصد و کمترین درصد تفریخ در تیمار تراکم کم/ سطح آب کم/ حرارت پایین با   27/15±5/56 درصد مشاهده شد. نتایج حاصل از آنالیز ANOVA نشان داد، فاکتورهای تراکم ، دما و سطح آب بطور مستقل اثر معناداری روی درصد تفریخ ندارند، اما اثر تعاملی سه فاکتور حرارت و تراکم و سطح آب تاثیر معناداری بر درصد تفریخ نشان داد. (05/0P=). بیشترین میانگین طول پوزه تا مخرج (SVL) به هنگام دگردیسی درتیمار تراکم زیاد/ سطح آب کاهشی/ دمای بالا با 89/1±12/16 میلی‌متر و در مقابل کمترین در تیمار تراکم زیاد/ سطح آب کاهشی/ دمای پایین با مقدار 95/8±33/?0 میلی­متر ثبت گردید. نتایج حاصل از آنالیزANOVA نشان داد دما   بطور مستقل، اثر معناداری بر اندازه طول پوزه تا مخرج در هنگام دگردیسی دارد اما تراکم و سطح آب بطور مستقل، اثر معناداری بر اندازه طول پوزه تا مخرج در هنگام دگردیسی نشان ندادند. تعامل این سه فاکتور با هم اثر معناداری بر اندازه طول پوزه تا مخرج به هنگام دگردیسی نشان داد (008/0P=). بیشترین درصد دگردیسی در تیمار تراکم کم/ سطح آب زیاد/ دمای بالا با 11/2±40درصد ثبت گردید. درمقابل کمترین درصد دگردیسی در تیمار تراکم زیاد/ سطح آب کاهشی /دمای پایین با 84/3±44/4 درصد ثبت گردید. نتایج حاصل از آنالیز ANOVA نشان داد، سطح آب به طور مستقل (46/0P=) اثر معناداری روی درصد دگردیسی ندارد. درمقابل فاکتورهای تراکم   و دما به طور مستقل تاثیر معنادار روی درصد دگردیسی نشان دادند. تعامل این سه فاکتور با هم اثر معناداری بر درصد دگردیسی نشان داد (04/0P=). در این مطالعه بیشترین میانگین زمان دگردیسی (سن دگردیسی) در تیمار تراکم کم/سطح آب کاهشی/دمای پایین با 6/73±33/19 روز ثبت گردید. در مقابل کمترین میانگین زمان دگردیسی در تیمار تراکم زیاد/سطح آب زیاد/ دمای بالا با 94/61±06/71 روز ثبت گردید. نتایج حاصل از آنالیز ANOVA نشان داد که تراکم و دما بطور مستقل اثرمعناداری بر روی زمان (سن) دگردیسی دارند، در مقابل سطح آب (12/0P=) بطور مستقل اثرمعناداری بر روی زمان (سن) دگردیسی نشان نداد. تعامل این سه فاکتور با هم (05/0P=) اثر معناداری بر روی زمان (سن) دگردیسی نشان داد (05/0P=) .نتایج آزمایش نشان داد که بیشترین میزان همنوع‌خواری کامل بدن (شامل خورده شدن کامل یا ناپدید شدن نمونه) در تیمار دمای بالا/ سطح آب کم/ تراکم کم (10±30) و کمترین میزان همنوع‌خواری کامل بدن در تیمار دمای بالا/ سطح آب کاهشی / تراکم زیاد (21±1/1)، بدست آمد. نتایج حاصل از آنالیز ANOVA نشان داد اثر فاکتورهای دما (001/0P=) و تراکم (01/0P=) بطور مستقل بر همنوع‌خواری کامل بدن معنادار است اما نوسانات سطح آب (9/0P=) بر همنوع‌خواری کلی بدن اثر معناداری ندارد ولی تعامل هر سه فاکتور دما، تراکم و سطح آب تاثیر معناداری بر همنوع‌خواری کلی بدن دارد(005/0P=).

  دوزیستان به عنوان شاخصی از سلامت محیط زیست محسوب میشوند و جمعیت آنها در سراسر جهان با نرخ قابل توجهی در حال کاهش است. ازجمله علل کاهش دوزیستان تغییرات آب و هوا، آلایندههای شیمیایی، افزایش اشعه ماورابنفش، تغییرات زیستگاه، گونههای مهاجم )اگزوتیک( و عوامل بیماریزا میباشد. هدف از این مطالعه بررسی اثر مستقل و تعاملی فاکتورهای تراکم، سطح آب و شکارگر ) Gambusia holbrooki ( بر نرخ رشد، دگردیسی، بقا و همنوع خواری قورباغه مردابی ) Pelophylax ridibundus ( است. در این پژوهش، یک آزمایش 2×3× 2 فاکتوری شامل: دو سطح از تراکم )تراکم کم ) 5 : n ( و تراکم زیاد ) 25 : n ((، سه سطح از سطح آب )سطح آب کم ) cc400 (، سطح آب زیاد ) cc1400 ( و سطح آب کاهشی )هر هفته کسر cc100 (( و دو سطح از شکارگر )حضور به صورت غیر مستقیم و یا عدم حضور شکارگر( قرار داده شد. نتایج آزمایش در مدت 201 روزنشان داد بیشترین میزان نرخ رشد در تیمار تراکم کم/حضور شکارگر/سطح آب زیاد با 145 / 0 میلیمتر/روز، بیشترین اندازه طول پوزه تا مخرج به هنگام دگردیسی ) SVL ( در تیمار تراکم کم/حضور شکارگر/سطح آب کم ) 07 / 1 ± 006 / 17 میلیمتر( و بیشترین میانگین عرض سر ) HW ( در تیمار تراکم کم/حضور شکارگر/سطح آب کاهشی ) 755 / 1 ± 853 / 7 میلیمتر( ثبت گردید. همچنین بیشترین میانگین سن دگردیسی در تیمار تراکم زیاد/عدم حضور شکارگر/سطح آب کم ) 99 / 26 ± 415 / 134 روز(، بیشترین درصد دگردیسی در تیمار تراکم کم/حضور شکارگر/سطح آب کاهشی ) 094 / 23 ± 66 / 86 درصد(، بیشترین درصد بقا در تیمار تراکم کم/عدم حضور شکارگر/سطح آب زیاد ) 547 / 11 ± 666 / 86 درصد( و بیشترین میزان همنوع خواری کلی )سر+ دم+ کامل( در تیمار تراکم زیاد/عدم حضور شکارگر/سطح آب کم ) 994 / 5 ± 522 / 3 درصد( ثبت گردید. نتایج ANOVA نشان داد فاکتور تراکم در طول زمان به صورت مستقل اثر معناداری بر SVL ، HW ، سن و درصد دگردیسی دارد اما این فاکتور بر روی درصد همنوع خواری کلی و درصد بقا تاثیری ندارد. سطح آب تاثیر معناداری بر SVL ، سن دگردیسی، درصد دگردیسی، درصد بقا و درصد همنوع خواری کلی نداشت اما بر اندازه عرض سر تاثیر معناداری داشت و حضور شکارگر بر تمامی متغیرهای مورد بررسی به جز درصد همنوع خواری کلی تاثیر معناداری داشت. همچنین اثر تعاملی سه فاکتور بر SVL ، عرض سر، سن دگردیسی، درصد دگردیسی و درصد بقا بیمعنا است

  در سالهای اخیر توجه زیادی به کاهش دوزیستان شده است. گونههای بیگانه، از قبیل ماهی های شکارگر و گرم شدن کرهی زمین، عوامل مهمی برای کاهش دوزیستان هستند. یکی از عواقب ناشی از گرمایش جهانی، خسارات اولیه تالابها است. از سوی دیگر، تراکم دوزیستان در تالاب نیز تحتتاثیر تغییرات در سطوح آب قرار دارد. در این مطالعه اثرات متقابل سه عامل شامل شکارگری ( Gambusia holbrooki (، تراکم و سطح آب روی اندازهی طول پوزه تا مخرج ) SVL (، اندازه طول پوزه تا مخرج به هنگام دگردیسی، زمان دگردیسی، درصد دگردیسی و درصد بقای لارو وزغ سبز ) Bufotes variabilis ( که طی 60 روز انجام شد، بررسی شد . در این مطالعه، یک آزمایش 2 * 3 * 2 فاکتوری شامل: 2 سطح از تراکم)تراکم کم) LD =) 5 ، تراکم زیاد) HD =) 25 (، سه سطح از هیدروپریود )سطح آب( )سطح آب کم) LW =) 400 سی سی، سطح آب زیاد) HW =) 1400 سی سی، سطح آب کاهشی) DW =) کسر هفته ای 150 سی سی( و دو سطح از شکارگر )حضور و عدم حضور شکارگر( طراحی شد. نتایج آزمایش نشان داد که بیشترین میزان سرعت رشد لارو به طور مشترک در دو تیمار حضورشکارگر/سطح آب بالا/تراکم زیاد و حضورشکارگر/سطح آب کاهشی/تراکم کم ) 30 / 0 میلیمتر/روز(، بیشترین اندازه طول پوزه تا مخرج ) SVL ( هنگام دگردیسی، در تیمار عدم حضور شکارگر/ سطح آب بالا/ تراکم کم ) 43 / 0 ± 42 / 14 میلیمتر( مشاهده شد. کمترین زمان دگردیسی) 82 / 3 ± 41 / 34 (، کمترین درصد دگردیسی) 33 / 8 ± 66 / 18 ( و کمترین میزان بقا ) 58 / 10 ± 32 ( در تیمار حضورشکارگر/سطح آب بالا/تراکم بالا است.

  نیوت خال زرد کوهستانی، Neurergus derjuginiبراساس اتحادیه معیارهای بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN)   به عنوان گونه در معرض خطر انقراض لیست شدهاست. با وجود تدابیر حفاظتی، جمعیت این گونه همچنان در حال کاهش در طبیعت می باشد.برنامه های تکثیر آزمایشگاهی و رها سازی ملازم با آن به عنوان یکابزار حفاظتی مهم در برنامه های حفاظتی گونه های در معرض انقراض مطرح است. در اینمطالعه یک آزمایش 2×2×2 فاکتوری، با دو تراکم بالا   (N=14)و پایین (N=4)،دو سطح غذایی (بالا و پایین) و وجود و عدم وجود پیچیدگی فضایی (پناهگاه) شامل تراکمکم/ غذای کم/ وجود پناهگاه (LD/LF/R)،تراکم کم / غذای زیاد/ وجود پناهگاه (LD/HF/R)، تراکم زیاد / غذایکم/ وجود پناهگاه (HD/LF/R)،تراکمزیاد / غذای زیاد/ وجود پناهگاه (HD/HF/R)، تراکم کم/ غذای کم/عدم وجود پناهگاه(LD/LF/NR) ،تراکم کم/ غذای زیاد / عدم وجود پناهگاه(LD/HF/NR) ،تراکم زیاد/غذای کم/ عدم وجود پناهگاه(HD/LF/NR) ،تراکم زیاد/ غذای زیاد/ عدم وجود پناهگاه(HD/HF/R)   طراحی شد. نتایج آزمایش در مدت 10ماه، نشان داد نرخ رشد، تکوین و بقا در لاروهای N. derjuginiتحتتاثیر مقدار مواد غذایی قابل دسترس می باشد، بطوریکه لاروهای پرورش یافته در مقدارغذای زیاد دارای زمان دگردیسی زودتر (01/0P?)و اندازه بدنی بزرگتری (01/0P?)و درصد بقاء بیشتر (0001/0P?)در مقایسه با لاروهای پرورش یافته در غذای کم هستند. از سوی دیگر تراکم (04/0P?) و وجود پناهگاه در طول زمان (03/0P?) به عنوان فاکتورهای تاثیر گذار و بامعنا برای بقا ثبت شد. اثر تعاملی این سه فاکتور برایسن دگردیسی (05/0P?) و بقا (04/0P?) در طول زمان نیز معناداراندازه گیری شد. در این مطالعه، همچنین رفتار همنوع خواری (شامل از دست دادن اندامجلویی و عقبی، از دست دادن انگشتان، دم و آبشش ها، جراحات بدن و همنوع خواری کلبدن) مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج، همنوع خواری در طول دوره ی لارویتغییر پیدا کرد بطوریکه بیشترین مقدار همنوع خواری در طی هفته های 5 تا 15 اندازهگیری شد و در طول هفته های بعد از 15 تا 37 این مقدار کاهش پیدا کرد. نتایج اینمطالعه نشان داد وجود مقدار غذای کافی (002/0P?) بطور معناداری میزان همنوع خواری را در طول زمان کاهش میدهد درحالیکه اثر تعاملی آن با مقدار تراکم و حضور پناهگاه بی معنا ثبت شد (61/0P?). اطلاعات حاصل از اینمطالعه نیز می تواند به تهیه شرایط بهینه در محیط آزمایشگاهی کمک کرده و در نتیجه تعدادلاروهای کافی و مناسب برای رها سازی را میسر سازد.

  مدتزمانی که نوزاد پستانداران مهارت های حسی و حرکتی مناسب برای مستقل شدن از مادرخود را بدست می آورد به عنوان دوره رشد پس از تولد تعریف می شود. تغییرات پس ازتولد در ویژگی های ریختی، فیزیولوژی و رفتار برای خفاش ها از اهمیت زیادی برخورداراست و در این دوره توانمندی هایی از قبیل پرواز، تغذیه و اکولوکیشن را بدست میآورند. خفاش ها در میانپستانداران به خاطر پروازشان متمایز و مشخص هستند. در این مطالعهبه بررسی رشد پست ناتال شامل: وزن بدن، طول بازو و اپی فیزیال گپ در جمیعت هایآزاد خفاش Rhinolophusferrumequinum غار کرند، در غرب ایرانپرداخته شد. وزن تولد نوزادان به هنگام تولد 3/0 ± 69/5 گرم و طول بازو 23/1± 64/ 25اندازه گیری شد. وزن بدن و طول بازو در طول سههفته اول به طور خطی افزایش پیدا کرد و بعد از آن شروع به ثبات کرد. همچنین طولاپی فیزیال گپ تا روز 12 به طور خطی افزایش پیدا کرد و بعد از آن به طور خطی تا روز80 شروع به کاهش و در نهایت بسته شد. نرخ رشد افزایشی   وزن بدن و طول بازو در21 روز اول به ترتیب بانرخ 35/0 گرم در روز و 38/1 میلی متر در روز اندازه گیری شد. پرواز در هفته سومبعد از تولد صورت گرفت. همچنین در این مطالعه مورفولوژی بال شامل: طول بالانگشتی، طول بال بازویی، مساحت بال انگشتی،مساحت یال بازویی، مساحت یال، وسعت بال،هیئت بالی، بار بالی،نسبت نوک طول ونسبت سطح نوک مورد بررسی قرار گرفت. در 21 روز اول مساحت بال ودر 30 روز اول وسعت بال   به طورخطی افزایش پیدا کردند. آنالیزهای ما نشان دادرشد ویژگی های مورفولوژی بال قبل از پرواز "pre-flight"سریع از بعد ازپرواز"post-flight" می باشد. بار بالی تا50 روزگی بهمقدار 78/7 نیوتن بر متر مربع کاهش پیدا کرد و بعد از آن شروع به افزایش، بهطوریکه در 80 روزگی، مقدار آن 62/9 نیوتن بر متر مربع اندازه گیری شد. هیئتبالی، درجه بالایی را ازپراکندگی در مراحل اولیه نشان داد و در مراحل انتهایی رشد شروع به کاهش را نشانداد. در این مطالعه چهار مدل رشد غیر خطی شامل مدل های لجستیک، گومپرتز، وانبرتالنفی، مدل اصلاح شده برتالنفی   برای طولبازو، وزن، و وسعت بال مورد بررسی قرار گرفت. بر این اساس مناسب ترین مدل برای طولبازو مدل گومپرتز، مناسب ترین مدل برای وزن مدل وان برتالنفی و مناسب ترین مدلبرای وسعت بال مدل گومپرتز انتخاب شد. در نهایت ما با استفاده از معادلات رگرسیونخطی با داده های قابل مشاهده مانند طول بازو، وزن بدن، طول اپی فیزیال گپ، طول بال انگشتی, مساحتبال و وسعت بال به تخمین سن برای اینخفاش پرداختیم.

جمعیت دوزیستان توسط فاکتورهای زنده وغیرزنده کنترل می­شود. ازجمله فاکتورهای زنده می­توان به شکارگری، تراکم و غذا واز جمله فاکتورهای غیر­زنده می­توان به نوسانات سطح آب (هیدروپریود) و حرارت اشارهکرد. تغییرات اقلیمی یکی از مهم­ترین عوامل تهدیدکننده­ی تنوع­زیستی می­باشد.بررسی ها نشان می دهد که دما بر هم کنش گونه­ها را تغییر داده و نرخ رشد، تکوین و بقاءرا تحت تاثیر قرار می­دهد. یکی از پیامدهای افزایش دما، خشکسالی زود هنگام آبگیرهااست. از سویی تراکم دوزیستان در برکه­ها یا نهرها با توجه به تغییرات سطح آب نیزتحت تاثیر قرار می­گیرد. در این مطالعه تاثیر سه فاکتور حرارت، تراکم و سطح آب (هیدروپریود)برروی طول استاندارد بدن (SVL)،عرض سر (HW)،اندازه SVLبه هنگام دگردیسی، عرض سر به هنگام دگردیسی، زمان دگردیسی (سن)، درصد دگردیسی،بقاء و همنوع خواری (کانیبالیسم) در لاروها و سمندرهای پست متامورف شده Neurergus derjugini به مدت 11 ماه